Temat WWO jest dla mnie szczególnie bliski, gdyż należę do grona osób wysoko wrażliwych. A dzisiejszy hałaśliwy poranek w lesie, był pierwszym takim dniem, gdy spacerowałam w słuchawkach, po nocy spędzonej ze stoperami. Wiem, że nie każdy tak odczuwa hałas. Dlatego gdy złapałam się na myśli 🤔 „muszę się wyprowadzić z Gdyni” zrozumiałam, że moje ciało nie może znieść jednostajnego hałasu i moja reakcja mimo, że przesadzona była naturalna. Uciekaj albo walcz. Chcesz wiedzieć jak to jest z WWO?

Przeciążenie hałasem u osób wysoko wrażliwych (WWO, czyli Highly Sensitive Persons – HSP) wynika z ich unikalnej cechy temperamentu zwanej wrażliwością przetwarzania sensorycznego (Sensory Processing Sensitivity – SPS). Ta cecha sprawia, że układ nerwowy WWO jest bardziej reaktywny na bodźce zewnętrzne, w tym dźwięki, co prowadzi do szybszego osiągania stanu przeciążenia sensorycznego. Poniżej wyjaśnię główne przyczyny, podzielone na kategorie, na podstawie badań i doświadczeń opisanych w literaturze psychologicznej.

1. Przyczyny neurologiczne

• Głębsze przetwarzanie sensoryczne: Mózg osób WWO przetwarza informacje sensoryczne (w tym dźwięki) w sposób intensywny. Sygnały dźwiękowe są mocniejsze, co sprawia, że nawet zwykłe hałasy stają się przytłaczające. Mogą być odczuwane jako fizyczny dyskomfort, taki jak ból czy dezorientacja
• Wysoka reaktywność układu nerwowego: Układ nerwowy WWO jest „wyregulowany” na wyższą wrażliwość, co oznacza, że mają niższy próg tolerancji na hałas. Gdy dźwięki przekraczają ten próg, następuje przeciążenie, objawiające się zmęczeniem, lękiem czy nawet paniką. Badania wskazują, że to cecha wrodzona, występująca u 15-20% populacji.

2. Przyczyny psychologiczne

• Stres i zmęczenie emocjonalne: Gdy osoba WWO jest zestresowana, zmęczona lub niedożywiona, jej tolerancja na hałas spada dramatycznie. Hałas wtedy nie tylko drażni sensorycznie, ale też potęguje emocje, takie jak irytacja, gniew czy niepokój, co tworzy błędne koło przeciążenia.
• Wysoka empatia i reaktywność emocjonalna: WWO często łączą hałas z kontekstem emocjonalnym – np. głośne rozmowy w tłumie mogą być odbierane jako chaotyczne i przytłaczające, ponieważ absorbują nie tylko dźwięk, ale też emocje innych osób. To prowadzi do emocjonalnego wyczerpania, zwłaszcza w sytuacjach społecznych.

3. Przyczyny środowiskowe

• Codzienne źródła hałasu: Przeciążenie wywołują zwykłe dźwięki, takie jak: alarmy, powiadomienia telefoniczne, wiatr szumiący w oknie, radio w tle, żucie jedzenia, stukanie długopisem czy rozmowy w tle (np. na imprezach lub w biurze). Inne przykłady to głośne silniki (motocykle, maszyny budowlane), syreny, fajerwerki czy tykanie zegara, które dla WWO mogą być „torturą” przy poziomie 60-80 dB.
• Kontekst otoczenia: Życie w hałaśliwych miejscach, jak mieszkania przy ruchliwej ulicy, biura open space czy zatłoczone przestrzenie publiczne (sklepy, koncerty), potęguje problem. Długotrwała ekspozycja na takie bodźce, bez możliwości odpoczynku, prowadzi do kumulacji przeciążenia.

Podsumowując, przeciążenie hałasem u WWO to wynik kombinacji wrodzonej wrażliwości neurologicznej, która sprawia, że ich system sensoryczny „przegrzewa się” szybciej niż u innych, zwłaszcza pod wpływem stresu psychologicznego i hałaśliwego środowiska. Nie jest to zaburzenie, ale cecha, która wymaga świadomego zarządzania – np. poprzez unikanie triggerów lub stosowanie narzędzi jak słuchawki wygłuszające. Jeśli doświadczasz tego często, warto skonsultować się z terapeutą specjalizującym się w HSP, aby wykluczyć współwystępujące kwestie, jak ADHD czy autyzm.